भारतातील आयुष्याचे टप्पे: जन्म, लग्न, स्थलांतर किंवा मृत्यूनंतर काय करावे
English · हिन्दी · ગુજરાતી · বাংলা · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · অসমীয়া · اردو
भारतात आयुष्यातील मोठ्या प्रसंगी काय करायचे आणि कोणत्या क्रमाने: जन्म, 18 वर्षे पूर्ण होणे, लग्न, घर खरेदी, दुसऱ्या राज्यात जाणे, आणि कुटुंबातील मृत्यू. प्रत्येक पावलासोबत अधिकृत संकेतस्थळ किंवा कार्यालयाचे नाव आहे. दाखले राज्ये देतात; शेवटचा तक्ता प्रत्येक राज्याच्या पोर्टलपर्यंत नेतो.
बाळाचा जन्म
- जन्म दाखला: जन्माची नोंद 21 दिवसांच्या आत करा; या काळात ती मोफत आहे. रुग्णालय स्वतः माहिती पाठवते; घरी जन्म झाल्यास ग्रामपंचायत किंवा नगरपालिका कार्यालयाला कळवा. दाखला नागरी नोंदणी प्रणालीच्या dc.crsorgi.gov.in वरून किंवा तुमच्या राज्याच्या पोर्टलवरून डाउनलोड करा. बाळाचे नाव नंतर घालता येते, 12 महिन्यांच्या आत मोफत.
- आधार: कोणत्याही वयाच्या मुलाचे बाल आधार आधार केंद्रात काढता येते, जन्म दाखला आणि आई किंवा वडिलांच्या आधारसह. 5 वर्षांपर्यंत बोटांचे ठसे घेतले जात नाहीत; 5 व्या वर्षी आणि पुन्हा 15 व्या वर्षी ते मोफत अद्ययावत करावे लागतात. uidai.gov.in पाहा.
- लसी आणि लाभ: सरकारी केंद्रांत लसी मोफत आहेत, आणि आईला मातृत्व लाभ मिळू शकतो; महिला आणि मुलांसाठी मदत पाहा.
- रेशन कार्ड आणि आरोग्य विमा: बाळाचे नाव कुटुंबाच्या रेशन कार्डात रेशन कार्यालयात किंवा राज्याच्या अन्न पोर्टलवर घाला, आणि कुटुंबाच्या आयुष्मान कार्डातही.
- मुलीसाठी: ती दहा वर्षांची होण्यापूर्वी केव्हाही सुकन्या समृद्धी खाते उघडता येते.
- पासपोर्ट: अल्पवयीन मुलाच्या पासपोर्टसाठी जन्म दाखला आणि आईवडिलांची संमती लागते; passportindia.gov.in वर अर्ज करा.
18 वर्षे पूर्ण झाल्यावर
- मतदार ओळखपत्र: voters.eci.gov.in वर किंवा व्होटर हेल्पलाइन ॲपवर फॉर्म 6 ने अर्ज करा. तुम्ही 17 व्या वर्षी अर्ज करू शकता, म्हणजे 18 पूर्ण होताच ओळखपत्र तयार असेल.
- आधार: 15 व्या वर्षी केले नसेल तर बोटांचे ठसे आणि फोटो अद्ययावत करा.
- पॅन: आधारवरून मोफत आणि लगेच, ई-पॅन म्हणून, incometax.gov.in वर.
- वाहन चालवण्याचा परवाना: शिकाऊ परवान्यासाठी parivahan.gov.in वर अर्ज करा; बहुतेक राज्यांत त्याची चाचणी आधारद्वारे ऑनलाइन देता येते.
- बँक खाते: अल्पवयीन खाते नव्या केवायसीसह नियमित खात्यात बदलावे लागते.
- डिजिलॉकर: डिजिलॉकरमध्ये तुमच्या गुणपत्रिका, आधार, पॅन आणि परवाना वैध मूळ कागदपत्रे म्हणून राहतात.
लग्न
- विवाह प्रमाणपत्र: तुमच्यापैकी कोणीही जिथे राहते तिथल्या विवाह निबंधकाकडे विवाहाची नोंदणी करा, तुमच्या वैयक्तिक कायद्याच्या अधिनियमाखाली किंवा विशेष विवाह अधिनियमाखाली; बहुतेक राज्ये ऑनलाइन अर्ज घेतात. नोंदणी पद्धतीच्या विवाहासाठी वापरल्या जाणाऱ्या विशेष विवाह अधिनियमात 30 दिवस आधी नोटीस द्यावी लागते.
- नाव बदलणे ही तुमची निवड आहे, बंधन नाही. बदलायचे असल्यास: विवाह प्रमाणपत्राने आधार अद्ययावत करा, मग पॅन, बँक खाती आणि पासपोर्ट. काही कार्यालये राजपत्रातील सूचनाही मागतात.
- पासपोर्ट: जोडीदाराचे नाव घालण्यासाठी विवाह प्रमाणपत्र किंवा संयुक्त घोषणापत्रासह पासपोर्ट पुन्हा जारी करण्याचा अर्ज करा.
- वारसनोंद (नामनिर्देशन): तुमची बँक खाती, विमा, भविष्य निर्वाह निधी आणि गुंतवणुकींमध्ये जोडीदाराचे नाव नामनिर्देशित करा.
- रेशन कार्ड आणि मतदार ओळखपत्र: नाव नव्या कुटुंबाच्या रेशन कार्डात हलवा, आणि मतदार नोंदणी फॉर्म 8 ने नव्या पत्त्यावर.
घर किंवा जमीन खरेदी
- प्रकल्प तपासा: बांधकाम सुरू असलेली सदनिका तुमच्या राज्याच्या स्थावर संपदा नियामक प्राधिकरणाकडे (रेरा) नोंदलेली असली पाहिजे; त्याच्या संकेतस्थळावर मंजुऱ्या, दिलेली तारीख आणि तक्रारी दिसतात.
- मालकी तपासा: तुमच्या राज्याच्या जमीन अभिलेख आणि नोंदणी पोर्टलवर जमिनीचा अभिलेख (7/12 उतारा, पट्टा, खतौनी किंवा अधिकार अभिलेख) आणि बोजा प्रमाणपत्र पाहा, आणि वकिलाकडून मालकी शोध अहवाल घ्या.
- खरेदीची नोंदणी: मुद्रांक शुल्क आणि नोंदणी शुल्क भरून खरेदीखत दुय्यम निबंधक कार्यालयात नोंदवा. अनेक राज्ये महिला खरेदीदारांकडून कमी मुद्रांक शुल्क घेतात.
- फेरफार: महसूल कार्यालयात आणि नगरपालिकेत जमीन अभिलेख आणि मालमत्ता कराची नोंद तुमच्या नावावर करून घ्या.
- खर्चासाठी मदत: प्रधानमंत्री आवास योजना (शहरी) 2.0 पक्के घर नसलेल्या कुटुंबांना मदत देते, आणि तिचा ग्रामीण भाग गावांत ग्रामपंचायतीमार्फत घरे बांधतो. जुन्या करप्रणालीत गृहकर्जाच्या व्याजावर आणि मुद्दलावर आयकर वजावट मिळते.
दुसऱ्या राज्यात जाणे
- आधारमधील पत्ता: नव्या पत्त्याच्या पुराव्यासह uidai.gov.in वर ऑनलाइन बदला; बहुतेक इतर बदल मग आधारवरून होतात.
- रेशन कार्ड: नवे कार्ड लागत नाही. वन नेशन वन रेशन कार्डमुळे कुटुंबातील कोणताही सदस्य आधारद्वारे देशातील कोणत्याही रास्त भाव दुकानातून धान्य घेऊ शकतो; मेरा राशन ॲप जवळचे दुकान आणि तुमचा हक्क दाखवते.
- मतदार ओळखपत्र: voters.eci.gov.in वर फॉर्म 8 ने तुमची नोंदणी नव्या पत्त्यावर हलवा; कार्ड क्रमांक तोच राहतो.
- वाहन: दुसऱ्या राज्यात 12 महिन्यांहून अधिक ठेवलेल्या वाहनाची तिथे नोंदणी करावी लागते: जुन्या आरटीओकडून ना-हरकत प्रमाणपत्र घ्या, नव्या राज्याचा रस्ता कर भरा, आणि जुन्या कराचा परतावा मागा. बीएच-मालिकेचा क्रमांक असलेल्या वाहनाला याची गरज नाही. parivahan.gov.in वर अर्ज करा.
- वाहन चालवण्याचा परवाना: संपूर्ण भारतात वैध आहे; पत्ता नूतनीकरणाच्या वेळी किंवा त्याआधी parivahan.gov.in वर बदला.
- स्वयंपाकाचा गॅस: एलपीजी जोडणी तुमच्या वितरकामार्फत किंवा mylpg.in वर हस्तांतरित करा.
- बँक, पॅन आणि विमा: बँकेत पत्ता अद्ययावत करा; पॅन ई-फायलिंग पोर्टलमार्फत आधारचा पत्ता घेते.
- शाळा: जुन्या शाळेतून शाळा सोडल्याचा दाखला घ्या; राज्यांची मंडळे बदलताना त्यावर शिक्षणाधिकाऱ्यांची प्रतिस्वाक्षरी लागते.
कुटुंबातील मृत्यू
- मृत्यू दाखला: मृत्यूची नोंद 21 दिवसांच्या आत ग्रामपंचायत किंवा नगरपालिका कार्यालयात मोफत करा; रुग्णालय स्वतः माहिती देते. अनेक प्रती मागा: प्रत्येक दाव्याला एक लागते.
- बँक खाती आणि लॉकर: नामनिर्देशित व्यक्ती मृत्यू दाखला आणि ओळखीच्या पुराव्यासह दावा करते. नामनिर्देशन नसल्यास बँका लहान दावे हमीपत्रावर निकाली काढतात आणि मोठ्या दाव्यांसाठी वारसा प्रमाणपत्र किंवा कायदेशीर वारस दाखला मागतात.
- विमा: विमा कंपनीला लगेच कळवा; जीवन विम्याचा दावा नामनिर्देशित व्यक्तीला दिला जातो.
- भविष्य निर्वाह निधी आणि पेन्शन: कुटुंब भविष्य निर्वाह निधीची शिल्लक, मासिक कुटुंब पेन्शन आणि विम्याचा (ईडीएलआय अंतर्गत ₹7 लाखांपर्यंत) दावा ईपीएफओकडे करते, नियोक्त्यामार्फत किंवा ऑनलाइन. सरकारी पेन्शनधारकाच्या जोडीदाराला कुटुंब पेन्शन पेन्शन देणाऱ्या त्याच बँकेतून मिळते.
- कायदेशीर वारस दाखला: तुमच्या राज्याच्या तहसीलदार किंवा महसूल कार्यालयातून मिळतो, दाव्यांसाठी आणि मालमत्ता हस्तांतरणासाठी; पैसे आणि समभागांसाठी वारसा प्रमाणपत्र दिवाणी न्यायालय देते.
- मालमत्ता आणि वाहने: जमीन आणि घराच्या नोंदींच्या फेरफारासाठी, आणि आरटीओमध्ये वाहन हस्तांतरणासाठी, वारसांच्या नावे अर्ज करा.
- नोंदी बंद करा: आधार क्रमांक निष्क्रिय होण्यासाठी मायआधार पोर्टलवर मृत्यूची माहिती द्या, कायदेशीर वारसाने शेवटचे आयकर विवरणपत्र भरल्यानंतर पॅन जमा करा, आणि फॉर्म 7 ने मतदार यादीतून तसेच रेशन कार्डातून नाव काढून घ्या.
- मदत: विधवा पेन्शन आणि राष्ट्रीय कुटुंब लाभ योजना (गरीब कुटुंबातील कमावत्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर एकरकमी मदत) राज्य देते; तहसील कार्यालयात किंवा राज्याच्या पोर्टलवर अर्ज करा.
तुमच्या राज्यातील दाखले आणि जमीन अभिलेख
या साइटवरील प्रत्येक राज्याच्या सेवा पानावर त्याचे दाखले, जमीन अभिलेख आणि नोंदणीचे पोर्टल तसेच हेल्पलाइन दिल्या आहेत.
हेही पाहा: ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मदत, महिला आणि मुले, ग्राहक तक्रार आणि माहितीचा अधिकार आणि, परदेशातील भारतीयांसाठी, भारतात परतणे.